Waasland - BB-SPB

Opvallende projecten en gebeurtenissen

Vuur

Hulpverleningszone Waasland ontwikkelde het scholenproject ‘VUUR’. ‘VUUR’ is een lessenpakket afgestemd op leerlingen van het vierde leerjaar. Het omvat een uitgewerkt lessenpakket met een handleiding, voor iedere leerling een werkboekje en digitaal educatief materiaal.

Het project ontving in 2017 de veiligheidsprijs Oost-Vlaanderen en de Fire Forum Award in de categorie ‘Brandweer’.

Intussen werken al 10 Vlaamse zones met project ‘VUUR’.

Scholenproject VUUR wint na veiligheidsprijs Oost-Vlaanderen ook de Fireforum Award

Tunnelbrandbestrijding

In samenwerking met enkele havenbedrijven en Maatschappij Linkerscheldeoever, bouwden we een realistische oefentunnel om tunnelbrandbestrijding te oefenen. De oefentunnel is een mooie manier om procedures rond tunnelinterventies te oefenen in een realistische setting. Zonder effectief tunnels af te moeten sluiten.

Oefentunnel officieel geopend

Cultuur & leiderschap

Midden 2019 starten we met een cultuurtraject binnen onze organisatie. Ons doel: Wat verbind ons als mensen binnen deze organisatie? Wat staat voor ons voorop als medewerkers? Hoe voelen wij ons?

Daarvoor deden we een bevraging rond waarden en normen bij het hoger en het middenkader van onze organisatie. Maar liefst 81% heeft die bevraging ingevuld. Zij mochten waarden rangschikken volgens prioriteit.

Na de bevragingen van midden- en hoger kader, hebben maar liefst 211 collega’s mee gestemd over de manier waarop wij als organisatie willen omgaan met elkaar, anderen, materiaal, procedures en zo veel meer. Daaruit haalden we een heel lange lijst van waarden.

Samen met ons zonaal informatiecomité bepaalden we dan de uiteindelijke waarden en normen van onze organisatie: oprecht respect, professionaliteit, veiligheid en behulpzaamheid. Iedereen binnen onze zone kan stemmen op onze nieuwe slogan: Meer dan nodig.

Intussen zijn we daar al mee aan de slag gaan. We hebben onze waarden en normen vertaald naar een leiderschapsstijl, hebben daar workshops rond gegeven, de opleidingen rond gewenst gedrag zijn een deel van ons opleidingsplan, en ook onze diensthoofden gaan actief aan de slag met de waarden en normen te vertalen in hun dienstbeleid.

Digitalisering

Tijdens de COVID-periode werden we allemaal gedwongen in digitaal werken. Gelukkig waren al redelijk wat tools voorhanden, en was het een kwestie van iedereen die thuiswerkt mee te krijgen in het digitale bad. Na enkele weken kon iedereen comfortabel van thuis werken en verliepen Teams-vergaderingen al een pak vlotter. Ook heel wat diensten werden gedwongen om creatief aan de slag te gaan met digitaal werken en mensen digitaal bereiken.

In 2023 beslisten we dat we iedereen binnen onze organisatie digitaal comfortabel wilden maken. Om onze medewerkers een basispakket aan gerichte digitale skills mee te geven, werken we een voorstel uit rond opleidingen in softwarevaardigheden. Dit gebeurt op maat van de functie en taakinhoud van de medewerkers.

Nieuwe meldkamersoftware en operationele werking

PIT-werking

Samenwerking tussen Vitaz, Interwaas, Siwha en Hulpverleningszone Waasland om de gespecialiseerde ambulancezorg met paramaedische interventieteams (PIT) in het Waasland te optimaliseren.

Om de dringende geneeskundige hulp in het Waasland naar een hoger niveau te tillen investeren we samen met Vitaz, Interwaas en Siwha in drie extra PIT’s: paramedische interventieteams. Dat is een ambulance met een verpleegkundige aan boord. Met deze ambulances met verpleegkundige kunnen ze het Waasland op heel het grondgebied sneller dringende geneeskundige hulp aanbieden.

Snellere dringende geneeskundige hulp in het Waasland met drie nieuwe PIT’s 

Sinds 17 april reden de nieuwe PIT-ambulances reeds 158 ritten in het Waasland

BUS-datasysteem

Samen met onze IT-partners ontwikkelden we een BUS-systeem. Dat is een digitaal softwaresysteem dat ervoor zorgt dat de data-overdracht tussen verschillende softwareprogramma’s automatisch en gericht verloopt.

Al onze softwareleveranciers zijn verplicht om te voldoen aan onze criteria op vlak van de BUS-ontwikkelingen. Dat wil zeggen dat al onze programma’s met elkaar moeten kunnen praten, als we dat willen. We leggen het uit aan de hand van een simpel voorbeeldje.

Iemand bevordert en krijgt nu de rang van ‘sergeant’, en dit in een nieuwe kazerne.

Vroeger moest dit handmatig aangepast worden in de planningsmodule, in de loonprogramma’s, in de software van de meldkamer, op intranet en in nog veel andere toepassingen die we gebruiken in onze organisatie.

Nu passen we dit op één locatie handmatig aan, en automatisch wordt alles aangepast in alle andere systemen. Of toch al in veel systemen. Want nog niet al onze softwaresystemen werken vandaag op de bus, en nog niet alle ontwikkelingen zijn klaar om geïntegreerd te worden.

Dat zorgt dus voor heel wat tijdwinst en administratieve werklast. Zo konden wij onze administratieve krachten inzetten op inhoudelijker werk, en brachten wij de foutenmarge in handmatige handelingen naar beneden.

Waterloverlast 2016

De mogelijkheid op aan schaalvergroting te doen in een organisatie die met zowel beroeps als vrijwilligers werkt kwam goed van pas in 2016. Toen kregen we gespreid over enkele maanden twee intense periodes van wateroverlast.

De opstart van de website met e-loketten voor wateroverlast en stormschade, amper 5 dagen voor de tweede wateroverlast, zorgde er alleszins voor dat de binnenkomende oproepen in die tweede periode beheersbaar bleven en minder dringende meldingen afgeleid werden van het noodnummer 112.

De decentrale werking met postlokale dispatchings, in combinatie met de zonale dispatching die het algemeen overzicht kon houden en de dringendste interventies kon aansturen, werkte goed tijdens de drukste periodes.

Onze hulpverleners maakten lange dagen tot wanneer de laatste burger in het Waasland geholpen werd. Veel van onze vrijwilligers kregen vrijaf op het werk of namen verlof, zodat zij zich konden inzetten op het moment dat onze burgers hen het meest nodig hadden.

Mei 2016: Het Waasland werd opnieuw zwaar getroffen door het noodweer. Onze diensten moesten maar liefst meer dan 600 oproepen voor wateroverlast verwerken. de demain. Avec des projets innovants, un personnel engagé et des infrastructures modernes, elle se positionne comme un acteur clé de la sécurité en Belgique.
Januari 2016: Hulpverleningszone Waasland kreeg meer dan 400 meldingen van wateroverlast binnen.

Lokale bijzonderheden

Geografisch

Hulpverleningszone Waasland verenigt de brandweer- en ambulancediensten van zes gemeenten van het Waasland: Beveren-Kruibeke-Zwijndrecht, Sint-Gillis-Waas, Sint-Niklaas, Stekene, Temse en Waasmunster.

Hulpverleningszone Waasland grenst aan vijf andere hulpverleningszones: aan Brandweer Zone Antwerpen, Brandweerzone Rivierenland, Brandweerzone Oost, Brandweerzone Centrum en in het Noorden aan Veiligheidsregio Zeeland (Nederland).

Organisatie

Hulpverleningszone Waasland telt negen kazernes (ook wel posten genoemd). Daarvan zijn er twee uitsluitend brandweerposten, namelijk Kieldrecht en Waasmunster. Posten Beveren, Kruibeke, Melsele, Sint-Gillis-Waas, Sint-Niklaas, Stekene en Temse verzorgen zowel brandweer- en ambulancezorg.

Vanuit die 9 posten zetten bijna 530 medewerkers zich dagelijks in voor de bescherming van 251.557 inwoners in de gemeenten van het Waasland.

Punctuele risico’s

In de zone bevinden zich, volgens de vooropgestelde parameters, een 100-tal hoge risico’s. In uitbreiding van de lijst met hoge risico’s zijn nog een 270-tal bedrijven en instellingen opgenomen die een middelhoog risico vormen, met een gelijkaardige verdeling en spreiding. Hierna worden in een notendop de risico’s op het grondgebied van de zone beschreven.

Een derde van deze punctuele risico’s zijn de Seveso-bedrijven met o.a. Kerncentrale Doel en andere zware industrie in het havengebied op de Linkerscheldeoever en in de industrieparken. Het havengebied heeft een specifiek, complex net van ondergrondse en bovengrondse leidingen voor de bediening van de bedrijven. Er lopen, naast de standaard distributienetwerken, enkele leidingen dwars door het grondgebied.
Buiten het havengebied is de industrie vooral geconcentreerd in kleinere industrieparken in de verschillende gemeenten, langsheen de N-wegen en de Schelde.
De zone bestaat uit grote landelijke gebieden met kleine en middelgrote gemeente- en dorpskernen.
Centraal gelegen is de stad Sint-Niklaas met een dichtbevolkte kern, gekenmerkt door appartementsbouw, hoogbouw, grotere zorgcentra, scholen, openbare instellingen, een Algemeen Ziekenhuis, enkele psychiatrische ziekenhuizen enzovoort.
De gemeenten Beveren en Temse zijn ook gekenmerkt door een dichte bewoning en de bijhorende functies zoals appartementsbouw, zorgcentra, scholen, openbare instellingen enzovoort…
In de regio Beveren (in de deelgemeenten) bevinden zich de uitlopers van de polders. Landbouw is verspreid doorheen de zone met een focus op de noordelijke as langsheen de E34 en tussen de verschillende gemeentelijke kernen.
De grote verkeersassen zijn de autosnelwegen E17, E34 en R2. Treinverkeer, met een zeer drukke verbinding voor zowel reizigers als goederentransport, loopt dwars door de zone (L59-Antwerpen/Gent). Er is een kleinere spoorverbinding tussen Sint-Niklaas en Temse richting Mechelen en de Antigoon spoortunnel.
Er ligt een uitgebreid hydrografisch netwerk doorheen de zone. De grote hoofdas hierin worden gevormd door de Schelde (afwatering via het Scheldebekken) en de Moervaart (afwatering via kanaal Gent-Terneuzen).
De zone kent geen uitgesproken natuurlijke risico’s. Er zijn licht overstromingsgevoelige gebieden en kleine bosgebieden. De zone heeft ook een aantal gecontroleerde overstromingsgebieden die dienen als waterbuffer bij extreme weersomstandigheden.
Er is geen noemenswaardige toeristische bevolkingsverschuiving. Naast ad-hoc evenementen kent de zone enkele jaarlijks terugkerende middel- tot grote evenementen.

Recurrente risico’s

Hulpverleningszone Waasland voert jaarlijks 7.500 à 8.000 brandweerinterventies uit.

De aard en de frequentie van de brandweerincidenten loopt uiteen:

Een kleine helft van de opdrachten zijn niet dringende interventies, voornamelijk voor wespenbestrijding, wat in het zomerseizoen voor een grote werkdruk zorgt.
Ongeveer één op de zes interventies zijn technische interventies en reddingen, zoals het vrijmaken van de openbare weg, het bevrijden van geknelde personen, enz.
Ongeveer één op de acht interventies zijn het gevolg van stormschade of wateroverlast. Deze calamiteiten zorgen voor een zware, tijdsgebonden belasting die en grote opschaalcapaciteit vergt tegenover de dagelijkse werking.
Slechts één op de 15 opdrachten (jaarlijks een 500-tal) hebben daadwerkelijk met een brandincident te maken.
De overige incidenten hebben te maken met gevaarlijke stoffen en milieu, logistieke bijstand, preventieve acties bij manifestaties, enzovoort.

Verder worden er in Hulpverleningszone Waasland jaarlijks gemiddeld bijna 11.000 ambulanceopdrachten uitgevoerd.

Diensten en specialisaties

Organogram

Zonecommandant

De zonecommandant wordt aangesteld door de zoneraad. Hij is de hiërarchisch hoogste functie van de zone. Hij staat in voor de dagelijkse werking van de zone. Hij neemt deel aan de zoneraad en het zonecollege, met raadgevende stem, maakt het operationeel organisatieschema op en bereidt de jaarlijkse actieplannen van de zone voor.

Rechtstreeks onder de zonecommandant vallen de communicatiedienst, bijzonder rekenplichtige, welzijn op het werk en de zonesecretaris.

Afdeling Risicomanagement

De afdeling risicomanagement houdt zich bezig met drie beleidsdomeinen van de veiligheidsketen: proactie, preventie en preparatie.

De diensten van de afdeling risicomanagement hebben als doel er mee voor te zorgen dat het aantal incidenten daalt en dat er minder tot geen slachtoffers vallen bij incidenten en/of grote evenementen op ons grondgebied.

De zone wil proactief meewerken aan een omgeving waarin het veilig wonen en leven is en waarbij de burgers meer zelfredzaam zijn. De zone wil hiervoor nauw samenwerken met al haar partners in de ruime zin, met onder meer burgers, bedrijven, andere overheidsdiensten en besturen.

Directie Operaties

De directie operaties houdt zich bezig met drie beleidsdomeinen van de veiligheidsketen: preparatie, uitvoering en evaluatie. Interventie is het daadwerkelijk optreden bij incidenten. Dit is voor de burger de meest bekende en zichtbare taak van de brandweer.

De brandweer snelt naar de plaats van een incident om mensen en dieren te redden, maar ook om de schade van een incident zo veel mogelijk te beperken. Maar dit is ook dringend ziekenvervoer van een slachtoffer naar een hospitaal.

Afdeling VTO

We besteden veel aandacht aan de vorming, training en opleiding van onze medewerkers. Zij moeten voorbereid zijn op de gevaren waarmee zij in aanraking komen.

Afdeling Operationeel beheer

Ook het materiaal in de kazernes en de kazernes zelf moeten onderhouden worden. Alle wagens en het materieel moeten hoog betrouwbaar zijn zodat ze onmiddellijk kunnen uitrukken. Onze mensen zijn dagelijks bezig met het onderhoud van de wagens en het materiaal.

Directie Bedrijfsvoering

In de directie bedrijfsvoering zijn de administratieve en ondersteunende diensten ondergebracht die ervoor zorgen dat alle randvoorwaarden voor een goede dienst- en hulpverlening vervuld zijn.

Specialisaties

Duikers (video)	Onze duikers worden ingezet voor het redden van mensen of dieren te water maar ook voor bijstand bij zoekacties naar drenkelingen of materiaal dat belangrijk is voor gerechtelijk onderzoek en het boven water halen van voertuigen.
RED-team	Voor moeilijk bereikbare plaatsen (voor reddingen op hoogte en in de diepte) wordt het RED-team erbij gehaald.
GWT	Wanneer er niet onmiddellijk een bron voor water gevonden wordt bij een interventie, of er wordt ingeschat dat er een immense toevoer aan water nodig is bij een interventie wordt gekeken of er water getransporteerd kan worden vanuit waterwinplaatsen (zoals een meer) in de buurt.
Gaspakdragers	De gaspakdragers worden ingezet bij incidenten met gevaarlijke producten: veiligstellen van de omgeving, stabiliseren van een lek en het indammen van een product.
VICTIM	Wanneer er sprake is van het vrijkomen van (gevaarlijke) stoffen gaat de VICTIM-ploeg metingen uitvoeren om een inschatting te kunnen maken op de impact van de verspreiding in de omgeving.

Partnerschappen

PIT-werking	Samenwerking tussen Vitaz, Interwaas, Siwha en Hulpverleningszone Waasland om de gespecialiseerde ambulancezorg met paramedische interventieteams (PIT) in het Waasland te optimaliseren.
Netwerk Zeehaven-Schelde	Samen met Port of Antwerp-Bruges, en Brandweer Zone Antwerpen werken we nauwer samen met private diensten. Het gaat over de brandweerdiensten van o.a. chemiebedrijven BASF, Evonik, Covestro, TotalEnergies en de Kerncentrale van Doel… Het Brandweernetwerk Zeehaven-Schelde (BZS) bundelt de slagkracht bij grootschalige en gespecialiseerde industriële incidenten in het havengebied. Door verder te bouwen op elkaars kennis en gebruik te maken van elkaars voertuigen en materialen, kunnen de brandweerdiensten sneller en efficiënter optreden in het geval van een grote calamiteit.
Havenwerking Rotterdam-Antwerpen-Waasland	De brandweerdiensten van Rotterdam (Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond en gezamenlijke brandweer Rotterdam), Antwerpen en Waasland werken samen rond veiligheid in onze havens. De samenwerking bestaat uit het uitwisselen van informatie, samen nadenken over gezamenlijke uitdagingen en samen oefenen. Op die manier kunnen we elkaar efficiënter en makkelijker helpen wanneer er een groot incident plaatsvindt.
Maatschappij Linkerscheldeoever	Gebruiksovereenkomst tussen Maatschappij Linkerscheldeoever en Hulpverleningszone Waasland. Maatschappij Linkerscheldeoever stelt een terrein in Verrebroek ter beschikking aan de zone om daar een oefencontainertunnel te bouwen. De oefentunnel is op realistische schaal naar voorbeeld van Liefkenshoektunnel en Beverentunnel, zodat we ons kunnen voorbereiden teneinde een snelle en adequate hulpverlening te bieden in het geval er zich tunnelincidenten voordoen in tunnels voor wegverkeer.
Veiligheidsregio Zeeland	Samenwerkingsovereenkomst Grensbrandweer tussen Hulpverleningszone Waasland en Veiligheidsregio Zeeland: Op 1 december 2014 werden de brandweerkorpsen van Nieuw-Namen (NL) en Kieldrecht (B) definitief samengevoegd tot één operationele brandweerpost op Belgisch grondgebied en onder Belgisch commando van waaruit de brandweerzorg wordt verzorgd in het grensgebied. De samenwerkingsovereenkomst is vernieuwd.
MIRG-EU	De samenwerking heeft tot doel dat de zones “Zone 1”, “Centrum”, “Waasland” en “Antwerpen” zich engageren om in hun Haven MIRG-teams ter beschikking te stellen voor incidenten op schepen die zich kunnen voordoen in de havens, dokken, rivieren, stromen of kanalen, die zich binnen de territoriale grenzen van de vermelde hulpverleningszones bevinden.
Netwerk Brandweer	Toetredingsovereenkomst Netwerk Brandweer: Netwerk Brandweer is het samenwerkingsverband van de hulpverleningszones in Vlaanderen en de Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten (VVSG). Het Netwerk Brandweer neemt hierin verschillende rollen op.
Brandweer België – Sapeurs Pompier Belges	De ontmoetingsplaats voor de brandweernetwerken Netwerk Brandweer, ReZonWal en Brandweer Brussel die als prioriteit heeft om het terrein en het beleid beter op elkaar af te stemmen.

Getuigenissen van brandweerlieden

Onderaan enkele links naar verhalen en anekdotes van brandweerlieden over hun belangrijke ervaringen, uitdagingen en successen binnen de hulpverleningszone.

We kunnen – indien gewenst – ook nog enkele verhalen aanleveren over generaties in de brandweer.

Toekomstige uitdagingen

Perspectieven op de uitdagingen die voor ons liggen, huidige projecten en strategieën om deze aan te pakken.

We kunnen – indien gewenst – ook nog enkele verhalen aanleveren over:

De automatisering van enkele processen via de BUS.
Het groeiend belang van digitale veiligheid.

Digitalisering

A.I. als partner in onze dienstverlening.
We zetten de komende jaren in op het verantwoord gebruik van generatieve A.I. als partner in onze dienstverlening en in de optimisalisatie van onze processen.
NIS2 als absolute voorwaarde voor onze veiligheid.
Zowel fysiek als digitaal moeten we NIS2-compliant worden. De groeiende relevantie van dit onderwerp zal zich ook de komende jaren meer laten voelen.

Samenwerking

Haven.
Doorgedreven samenwerkingen in het havengebied moeten ons in staat stellen om deze gezamenlijke uitdagingen samen het hoofd te kunnen bieden, ook de toekomstige uitdagingen.
Specialisaties.
In sommige specialisaties beginnen we partnerschappen aan te gaan met naburige zones, over de zonale grenzen heen. Op die manier kunnen we elkaar ondersteunen, hebben we een gelijkaardige manier van werken en kunnen we ons gespecialiseerd personeel meer specialiseren en frequenter inzetten.
DGH-zorg.
Met de nieuwe erkenningsnormen, en mogelijke nieuwe plannen van de FOD Volksgezondheid, gaan we op zoek naar partnerschappen, om kwalitatieve ambulancezorg betaalbaar te houden.