GESCHIEDENIS EN MIJLPALEN
De Brandweerzone Vlaamse Ardennen bestaat uit 8 brandweerposten (Brakel, Herzele, Kluisbergen, Kruisem, Oudenaarde, Ronse, Sint-Lievens-Houtem en Zottegem) en 3 DGH-posten (Herzele, Kruisem en Oudenaarde). Daarmee beschermt ze 13 steden en gemeenten binnen de regio Vlaamse Ardennen, met in totaal een kleine 200.000 inwoners. De Brandweerzone beschikt over zo’n 420 vrijwilligers, 21 beroepskrachten en 13 ATP’ers. Hiermee is BVLAR een van de meest vrijwilliger-georiënteerde Brandweerzones van Vlaanderen!
De Brandweerwerking binnen de Vlaamse Ardennen kent een hele geschiedenis. Vele brandweerposten in de Vlaamse Ardennen werden immers al opgericht in het midden of op het einde van de 19de eeuw, zoals brandweer Brakel (1877), brandweer Kluisbergen (1879), brandweer Oudenaarde (1877), brandweer Ronse (1859) en brandweer Zottegem (1868).
Onze brandweerposten
Bij de start van de Brandweerzones werden reeds duidelijke krijtlijnen uitgezet, zoals onder andere:
- Een uniforme werking en belading van voertuigen
- Een heroriëntering van het wagenpark t.o.v. de aanwezige risico’s
- Een snelle en kwaliteitsvolle hulpverlening naar de burger
- Een zonale verbondenheid met behoud van lokale betrokkenheid
Hierbij werd snel geschakeld en kunnen volgende verwezenlijkingen worden genoteerd:
- De opmaak van een nieuw materialen-en wagenplan (dat over verschillende jaren zijn uitwerking kende) in 2016-2017
- Opstart van de zonale dispatching in 2016
- Opstart van permanenties voor de brandweerdienst in post Zottegem in 2020
- Opstart van permanenties voor de DGH-dienst in post Herzele in 2021
- Overstap naar een interzonale dispatching in 2022
- Opstart van permanenties voor de brandweerdienst in post Oudenaarde in 2022
- De aanwervingscampagnes voor vrijwillige brandweermannen is in 2022-2024 een groot succes. Op twee jaar tijd kunnen zo’n 50 nieuwe mensen worden aangeworven.
- Eerste spadesteek voor de nieuwe brandweerkazerne in Sint-Lievens-Houtem in 2024
- Grondige renovatie van de brandweerkazerne in Kruisem in 2024
BIJZONDERE INTERVENTIES
De laatste jaren is de Brandweerzone geconfronteerd geworden met enkele grootschalige, merkwaardige en langdurige interventies.
- Februari 2020
- Storm Ciaran mobiliseert de hele Brandweerzone. Iets meer dan 160 interventies worden op 1 dag afgewerkt.
- Juli 2021
- Een grote delegatie van BVLAR wordt richting het rampenterrein in Luik gestuurd. De omgeving van Luik werd geteisterd door een waterbom, waardoor meerdere steden, gemeenten en dorpen van de kaart zijn geveegd. De medewerkers van de Brandweerzone assisteren er bij de pomp-en ruimwerkzaamheden. Een officier van de Brandweerzone neemt de coördinatie op zich voor de volledige delegatie van de Vlaamse Brandweerzones in het coördinatiecentrum van de provincie Luik.
- November 2021
- Een brand op het industrieterrein te Oudenaarde vernielt het volledige pand. Meerdere zonale middelen worden ontplooid, zoals het grootwatertransport, waarbij met hoogdebietpompen water wordt verpompt richting de brandhaard. De brandbestrijding neemt meerdere uren in beslag.
- Februari 2022
- Stormen Eunice en Franklin razen over het land. En ook het grondgebied van de Vlaamse Ardennen wordt niet gespaard. Er worden meer dan 1200 interventies afgewerkt op enkele dagen tijd. De gehele Brandweerzone is gemobiliseerd.
- Februari 2023
- Een intense brand in een landbouwbedrijf in Zwalm zorgde, samen met de weersomstandigheden, voor een belangrijke rookverspreiding en dito hinder tot in Gent. Verschillende steden en gemeenten werden hierdoor geïmpacteerd.
- Juni 2023 – Augustus 2023
- Langdurige industriebrand in een afvalverwerkend bedrijf in Ronse. De bluswerkzaamheden duurden telkens meerdere dagen. Hierbij diende het aanwezige afval deel per deel te worden afgevoerd en afgeblust. De grote hoeveelheid aan afval bemoeilijkte de interventie. Middelen zoals het zonale tankwagentransport en enkele logistieke middelen van de civiele bescherming werden ingezet.
- Augustus 2023
- Een ammoniaklek in een zuivelverwerkend bedrijf zorgde voor heel wat werk en de nodige lokale hinder. Het lek kon relatief snel worden gedicht, maar het ventileren van het bedrijfspand nam enige tijd in beslag. Er werd bijstand geleverd met grote ventilatoren vanuit Brandweerzone Centrum.
- November 2023
- Storm Ciaran zorgt voor het nodige werk: meer dan 200 interventies worden afgewerkt op 2 dagen tijd. Vooral weggewaaide daken, versperde straten en neergevallen bomen dienen te worden aangepakt.
- Januari 2024
- En opnieuw werd onze regio geteisterd door langdurige en hevige regenval in de eerste dagen van het nieuwe jaar (2024). Meer dan 220 interventies werden op 2 dagen tijd afgewerkt door onze diensten.
- Augustus 2024
- Een grote en snel ontwikkelende industriebrand legt een bouwbedrijf in assen. Op een gegeven moment zijn meer dan 100 manschappen bezig met de brandbestrijding, die uiteindelijk 3 dagen zal in beslag nemen. De afblussingswerkzaamheden worden bemoeilijkt door de grootte van de geteisterde fabriek. De middelen van de civiele bescherming worden ingeroepen ter ondersteuning.
LOKALE BIJZONDERHEDENS
Toen Pol de Mont samen met zijn vriend Omer Wattez op de Geuzentoren in het Muziekbos in Ronse voor de eerste maal over het heuvelachtige landschap keek riep hij verwonderd: “Maar dat zijn hier de Vlaamse Ardennen”. Pol de Mont is dus de uitvinder van de naam ‘Vlaamse Ardennen’, maar het was wel Omer Wattez die de benaming op de toeristische kaart zette. Hij schreef in 1889 in ‘Een hoekje van Zuid-Vlaanderen’: Oudenaarde, Ronse en omstreken’ (Uitgeverij Willemsfonds): O, mijn schoon land, met uw wijde horizonten; land van heuvels en dalen, waar ge tien, twaalf dorpen in één dag te voet kunt bezoeken, van het ene naar het andere gaan langs veldwegeltjes die klimmen en dalen; waar ge vanop een hoogte wel twintig dorpen ziet liggen, met hun kerktorens en huizen en hofsteden en boomgaarden. O, mijn schoon land met uw wijde en brede vergezichten, … machtig veel groen, bossen, lange bomenrijen die men op de hoogten van verre ziet staan …
Doorheen de tijd is het begrip Vlaamse Ardennen verruimd, en is het vandaag een Vlaamse referentieregio (vastgelegd door de Vlaamse Regering in 2023), bestaande uit volgende steden en gemeenten: Brakel, Herzele, Horebeke, Kluisbergen, Kruisem, Lierde, Maarkedal, Oosterzele, Oudenaarde, Ronse, Sint-Lievens-Houtem, Wortegem-Petegem, Zwalm, Zottegem. De meeste van deze steden en gemeenten zijn ook opgenomen binnen onze Brandweerzone (behalve Oosterzele). De Vlaamse Ardennen worden gekenmerkt door hun typische landschap; glooiende heuvels en enkele bergen zoals de Hotondberg (150 m), Kluisberg (141 m) en Koppenberg (80 m), vooral gekend van de voorjaarsklassiekers in het wielrennen, met onder andere de heroïsche passages op de Oude Kwaremont (93 m) tijdens de Ronde van Vlaanderen. Het grillige landschap loopt door over te taalgrens met Wallonië in het Pays des Collines.
GESPECIALISEERDE TEAMS
IGS-team
De Brandweerzone Vlaamse Ardennen kan terugplooien op zo’n 50 medewerkers binnen de IGS-werking, waarvan een dertigtal gebrevetteerde gaspakdragers. Het team kan beroepen op een IGS-container met gespecialiseerd materiaal voor onder andere decontaminatie, afdichting en overpompen van gevaarlijke stoffen. De Brandweerzone heeft ook een strategische voorraad aan blusschuim voor industriële brandbestrijding en een industriële autopomp.
Duikersteam
Het duikersteam bestaat in totaal uit een kleine 60 medewerkers. Daarvan zijn er 11 effectieve duikers en 26 oppervlakteassistenten. Bijkomend zijn er ook bootbestuurders voor de boten die gestationeerd zijn in de posten Brakel, Kluisbergen en Brakel. Een speciaal uitgeruste duikerswagen bevat het nodige (reddings)materiaal voor het uitvoeren van diverse duikinterventies.
Meetploegen
Met 16 opgeleide personen en gecentraliseerde meetapparatuur in 3 posten, kan de Brandweerzone ook een gevarieerde selectie aan gevaarlijke stoffen opmeten. De meetkoffers bevatten beschermingsmiddelen en meetbuisjes en worden aangevuld met bijkomende meetapparatuur zoals Ex/Ox-en multigasmeettoestellen.
AGS’ers
En ook op het vlak van de de AGS-werking draagt BVLAR haar steentje bij. Zo zijn 3 personen uit de Brandweerzone actief in de provinciale wachtrol.
INTERVENTIESTATISTIEKEN
PARTNERSCHAPPEN
De Brandweerzone Vlaamse Ardennen ondertekende op 4 juli 2017 de oprichtingsakte van Netwerk Brandweer, de netwerkorganisatie bestaande uit de VVSG en alle Vlaamse hulpverleningszones.
Op 15 september 2018 werd het samenwerkingsakkoord met betrekking tot het verbeteren van de Snelste Adequate Hulp (SAH) tussen de Brandweerzones FLUVIA, BVLAR en Centrum ondertekend. Het samenwerkingsakkoord moet er voor zorgen dat interventies tussen ploegen van deze Brandweerzones beter op elkaar worden afgestemd.
Op 10 november 2021 werd het interdisciplinair samenwerkingsprotocol tussen de verschillende hulpdiensten in de Vlaamse Ardennen bekrachtigd. Tien organisaties hebben zich hierbij met elkaar verbonden: de Brandweerzone Vlaamse Ardennen, de Politiezones van Brakel, Ronse, Vlaamse Ardennen, Zottegem/Herzele/Sint-Lievens-Houtem, het AZ Glorieux Ronse, het AZ Sint-Elisabeth Zottegem en het AZ Oudenaarde.
Daarnaast behoudt de Brandweerzone Vlaamse Ardennen een innige samenwerking met de Brandweerzones Centrum, Oost en Zuid-Oost binnen het kader van de werking van de interzonale dispatching; een belangrijk schaalvoordeel voor alle partners. Zo kan vanuit 1 centrale dispatching te Gent een breder zicht behouden blijven in het kader van eventuele bijstand of grote incidenten.
Daarnaast sloot de Brandweerzone Vlaamse Ardennen een bijstandsovereenkomst af met de Brandweerzone Centrum in het kader van interventies van het RED-team.
TOEKOMSTIGE UITDAGINGEN
De Brandweerzone Vlaamse Ardennen staat voor een reeks belangrijke uitdagingen die noodzakelijk zijn om de organisatie klaar te maken voor de toekomst. We streven naar een technologische én operationele sprong voorwaarts, waarbij we inzetten op vernieuwing, versterking en verduurzaming van onze werking.
Technologische innovatie en operationele slagkracht
We willen investeren in geavanceerde technologieën zoals drones, die ons in staat stellen om sneller en efficiënter situaties in kaart te brengen tijdens interventies. Daarnaast werken we aan een verbeterde commandovoering bij grootschalige incidenten. Een cruciaal onderdeel hiervan is de opmaak van een nieuw Brandweerinterventieplan (BIP), dat onze procedures zal stroomlijnen en actualiseren.
Verankering van vrijwilligerswerking en paraatheid
De vrijwilligers vormen een onmisbare schakel binnen onze werking. We blijven daarom investeren in het bestendigen en versterken van hun rol binnen de zone. Tegelijk zetten we in op het verhogen van onze algemene paraatheid, met specifieke aandacht voor uitdagingen zoals grootschalige wateroverlast, efficiënte radiocommunicatie en het garanderen van redundantie in onze systemen om de continuïteit van onze werking te waarborgen.
Cyberveiligheid en welzijn van medewerkers
De digitale evolutie brengt nieuwe risico’s met zich mee. Daarom maken we van cyberveiligheid een prioriteit, met concrete maatregelen om onze digitale infrastructuur te beveiligen. Tegelijk verliezen we het welzijn van onze medewerkers niet uit het oog: gezondheid, veiligheid en werkbaar werk blijven speerpunten in ons personeelsbeleid.
Modernisering van infrastructuur
Tot slot zullen enkele kazernes op termijn moeten worden vernieuwd of grondig verbouwd. Deze aanpassingen zijn noodzakelijk om te kunnen voldoen aan de hedendaagse normen en verwachtingen die gesteld worden aan een moderne brandweerdienst. We willen functionele, duurzame en toekomstgerichte werkplekken creëren voor al onze brandweermensen.